FACT, de Australische evenknie van Brein, is van mening dat providers de inbreuk op auteursrechten faciliteren. In Frankrijk worden de pijlen gericht op downloaders door middel van de ‘three-strikes’-wetgeving. In Engeland en Italië zijn soortgelijke geluiden te horen. Aan de andere kant van de oceaan worden torenhoge boetes opgelegd. Wat zijn de stand van zaken in Nederland? Het komende jaar mogen particulieren en bedrijven kosteloos YouTube filmpjes embedden. Dit is mogelijk gemaakt doordat Google met Buma/Stemra een financiële deal heeft gesloten. Dit goede nieuws staat echter in schril contrast met de plannen van het kabinet, nl. het introduceren van een downloadverbod. De thuiskopieregeling zal er door verdwijnen, welke regeling bepaalt dat eindgebruikers voor eigen gebruik muziek, tekst of films mogen kopiëren en dupliceren. Het downloadverbod “criminaliseert in één klap miljoenen burgers tegelijk”, aldus blogger Bert Brussen, internetondernemer Danny Mekic, internetjurist Arnoud Engelfriet, blogger Huub Bellemakers en publicist Sywert van Lienden in NRC Next. In deze bijdrage een kritische blik op de plannen van het kabinet en een kijkje over de grens.

Het downloadverbod in andere Europese landen

Hoe is het geregeld met het downloaden en uploaden in andere Europese landen? Is er een nastrevenswaardig model te vinden of neemt de mate van overheidsregulering op het internet overal toe? De status quo in Engeland, Frankrijk en Duitsland zullen de revue passeren. Vervolgens wordt bekeken hoe deze landen het downloaden uit illegale bron proberen aan te pakken.

In Engeland kan legitiem gebruik worden gemaakt van auteursrechtelijk beschermd materiaal als sprake is van een onderzoeks- of studiedoel. Het kopiëren of dupliceren van films en muziek is expliciet verboden. Of er een beroep kan worden gedaan op de Engelse “thuiskopieregeling” als gedownload wordt van illegale bron is (nog) niet helder. In Frankrijk ademt de Auteurswet meer ruimte: een kopie voor privédoeleinden, zoals voor familieleden, is toegestaan. Het begrip familie wordt ruim uitgelegd, daaronder vallen ook vrienden (interessante juridische vraag is wanneer kan een persoon als vriend worden aangemerkt?). In Duitsland mag een privékopie worden gemaakt zonder commercieel oogmerk. Het downloaden uit illegale bron valt niet onder de Duitse “thuiskopieregeling” (en is dus verboden).

Hoe wordt het downloaden uit illegale bron aangepakt? Nadat het plan om de P2P techniek te legaliseren als sneeuw voor de zon verdween, is de koers in Frankrijk drastisch veranderd. Zoals in de inleidende alinea besproken is de ´three-strikes’-wetgeving ingevoerd. Op basis daarvan kan een ieder van het internet worden afgesloten na twee waarschuwingen. De Franse Constitutionele Raad heeft inmiddels geoordeeld dat de wet in strijd met de grondwet is. Daardoor is die niet meer geldig, ondanks dat Sarkozy er nog vierkant achter staat en hij de wet via wijzigingen alsnog tracht in te voeren. In Engeland kunnen ISP’s binnenkort waarschuwingen geven. Als daar geen gevolg aan wordt gegeven, dan kan er worden gesanctioneerd, bijv. door de internetverbinding te vertragen. Het internetverkeer van recidivisten kan zelfs in de gaten worden gehouden (DPI, deep packet inspection). In Duitsland is er al (strafrechtelijke) wetgeving om illegale downloaders aan te pakken. Van belang is dat de onrechtmatigheid van de bron zonder meer vaststaat.

Al deze ontwikkelingen bevestigen de conclusie dat downloaden van auteursrechtelijk beschermd materiaal steeds meer aan banden wordt gelegd, nationaal en internationaal. Ook in Nederland is dat het geval: downloaden uit illegale bron is strafbaar zodra er legale alternatieven zijn. Momenteel is in Nederland alleen uploaden strafbaar. De downloader is echter al snel onrechtmatig bezig, omdat uploaden gepaard kan gaan met downloaden. Bijv. bij gebruikmaking van een P2P technologie als torrents, waar uploaden doorgaans een onderdeel van het downloaden is (tenzij het wordt uitgeschakeld). Maar hoe worden de miljoenen downloaders in Nederland aangepakt? Krijgen zij allemaal een aanmaning, evt. gevolg door een dagvaarding? En, om een stap terug te doen, hoe komt de overheid er eigenlijk achter óf iemand onrechtmatig download?

Kritische blik op de plannen van het kabinet

De zojuist gestelde vragen geven een nare bijsmaak aan het downloadverbod. Afgezien van het feit dat het praktisch lastig is om alle “criminele” downloaders aan te pakken, moet men zich afvragen hoe die downloaders worden gevonden. Dat kan alleen door het internetverkeer van de eindgebruiker in de gaten te houden. Het surfgedrag zal worden afgetapt en opgeslagen ten koste van de privacy. Of de daadwerkelijke downloader wordt gepakt is een andere vraag, aangezien het mogelijk is andermans IP adres te gebruiken. Daarnaast kunnen downloaders proberen anoniem te surfen.

Wat betreft de positie van illegale websites en ISP’s het volgende. Het aanpakken van websites die het downloaden van auteursrechtelijk beschermd materiaal faciliteren is bijna onmogelijk. Een voorbeeld bij uitstek is de website van The Pirate Bay. De provider Black Internet heeft de website nog maar net uit de lucht gehaald, of ze waren alweer bereikbaar via een andere (buitenlandse) provider. Bij ISP’s zullen hoge internetsnelheden minder populair worden. Die snelheden worden immers voornamelijk gekozen om sneller te kunnen downloaden. Er zal massaal worden overgestapt naar een goedkoper abonnement.

Dat waren enkele haken en ogen van het downloadverbod: het verbod zal de privacy op internet aanzienlijk beperken, websites sanctioneren die auteursrechtelijke beschermd materiaal aanbieden is weinig effectief en ISP’s zullen financieel nadeel ondervinden. Al met al komt de situatie komt niet tegemoet aan de verlangens van consumenten en bedrijven.

Herzien van het downloadverbod

Misschien zou de entertainmentindustrie met een nieuwe businessmodel moeten werken, waar downloaden een onderdeel van uitmaakt. Downloaden heeft namelijk vele voordelen. Dit kan worden toegelicht door de muzikant als voorbeeld te gebruiken. De muzikant is gebaat bij alle aandacht van downloaders, omdat er meer kaartjes voor zijn concerten worden verkocht. Onbekende muzikanten kunnen bekendheid vergaren door nummers via internet te verspreiden. Bovendien kopen downloaders meer muziek dan mensen die dat niet doen. Soortgelijke voordelen zijn ook op te sommen voor de game- en filmindustrie. Uiteindelijk moeten artiesten wel redelijke vergoedingen ontvangen voor hun werk. Hier gaat het echter om wat anders, namelijk dat het downloadverbod – zoals het nu verpakt is – kreukels en scheuren vertoont.

Geschreven door A.M.C.S. Katoen (LISA lid).